Bættu um betur
bílgreinar
Á vinnumarkaði eru aðilar sem hófu iðnnám en hafa af einhverjum ástæðum ekki náð að ljúka því. BUB verkefnum ætlað að ná til einstaklinga innan þessa hóps, greina stöðu þeirra, finna leiðir til að meta þá þekkingu sem þeir hafa aflað sér í starfi og hvetja þá til að ljúka því iðnnámi sem þeir hófu á sínum tíma. Bættu um betur - bílgreinar er framhald af verkefninu Bættu um betur vélvirkjar og nær til bifvélavirkjunar, bifreiðasmíði og bílamálunar. Sá hluti verkefnisins sem snýr að atvinnulífi og framhaldsskóla er ætlað að auka skilning atvinnulífs og skóla á hugtakinu raunfærni og þróa aðferðir til að meta raunfærni.
Apríl 2008
Efnisyfirlit
Inngangur Samstarfsaðilar Verkefnið í stuttu máli Val í hópinn
4 5 6 8 9 11 13 14 15 16 18 19
Stýrihópur - verkaskipting Borgarholtsskóli Spurningar og svör þátttakenda Umsögn þeirra sem komu að mati - Matsaðila IÐAN-fræðslusetur Bifreiðasmiðir - niðurstöður Bílamálun - niðurstöður Bifvélavirkjun - niðurstöður Almennar greinar Lokaorð
Innslög
Haukur Harðarson - Mímir-símenntun Ingibergur Elíasson - Borgarholtsskóla Iðunn Kjartansdóttir - IÐAN-fræðslusetur
4 8 13
Bættu um betur bílgreinar Mímir-símenntun 701202 3920 Apríl 2008 Ábyrgðamaður Haukur Harðarson Öll notkun og fjölföldum heimil en vinsamlega getið heimildar
Með styrk Starfsmenntaráðs var kleift að vinna þetta verkefni.
Inngangur
Það er ekki aðlaðandi fyrir einstaklinga sem féllu út úr námi á unga aldri að ljúka því námi sem það hófu á sínum tíma. Því miður virðist þetta vera nokkuð samdóma álit þeirra sem hafa tekið þátt í verkefnunum Bættu um betur - vélvirkjar og Bættu um betur - bílgreinar. Í samtölum sem ég hef átt við þátttakendur í BUB verkefnunum kemur víða fram vantraust á skólakerfinu. Regluverkið var ósveigjanlegt og fáar leiðir voru til að meta hæfileika nema eftir reglustikunni. Það var ekki boðið nema upp á eina leið til að meta þekkingu. Margir þeirra (þetta voru eingöngu karlar) höfðu leitað eftir því að hefja nám að nýju en gengið illa. Það var tekið ágætlega á móti þeim en af einhverjum ástæðum sofnuðu mál þeirra oftar en ekki svefninum langa. Leiðin var ekki greið og vegna fyrri reynslu var eftirfylgni erfið. Í kjölfar BUB-vélvirkjar (2005) um fylgdu önnur sambærileg metnaðarfull BUB verkefni. Þau voru á vegum IÐUNAR-fræðsluseturs og Fræðslumiðstöðvar rafiðnaðarins. Hjá Mími-símenntun þótti mikilvægt að fylgja fyrsta verkefninu eftir og nýta þann lærdóm sem fékkst af því til að þróa raunfærnimat áfram. Árið 2006 fékk Mímir-símenntun ásamt samstarfsaðilum styrk frá Starfsmenntaráði vegna verkefnisins Bættu um betur bílgreinar. Verkefnið gekk ágætlega þó nokkuð hafi tafist að hefjast handa. Ákvörðun um að bíða var tekin í ljósi þess að námskrá vegna bílgreina var ekki tilbúin og auk þess stóðu yfir viðræður milli Fræðslumiðstöðvar bílgreina og IÐUNAR - fræðsluseturs um sameiningu. Samstarfsaðilar um BUB-bílgreinar voru: Borgarholtsskóli Fræðslumiðstöð atvinnulífsins IÐAN - fræðslusetur Félag iðn- og tæknigreina Bílgreinasambandið Mímir-símenntun
Myndaður var stýrihópur sem samanstóð af aðilum frá samstarfsaðilum. Þar gert samkomulag um verkaskiptingu samstarfsaðila og meginlínur lagðar. Ef frekari upplýsinga er óskað eru þær fúslega veittar af undirrituðum Haukur Harðarson verkefnastjóri hjá Mími-símenntun haukur@mimir.is
4
Verkefnið í stuttu máli
Bættu um betur - bílgreinar nær til bifvélavirkjunar, bifreiðasmíði og bílamálunar. Skipta má verkefninu Bættu um betur - bílgreinar í tvo meginhluta, þann sem snýr að atvinnulífi og skóla og þann sem snýr að þeim einstaklingum sem tóku þátt í verkefninu. Sá hluti sem snýr að atvinnulífi og framhaldsskóla Að auka skilning atvinnulífs og skóla á hugtakinu raunfærni og þróa aðferðir til að meta færni sem hefur orðið til á vinnumarkaði eða með öðrum hætti. Sá hluti sem snýr að einstaklingum sem tóku þátt í verkefninu Ná til einstaklinga sem hófu nám í bifvélavirkjun, bifreiðasmíði eða bílamálun en luku því ekki. Verkefnið miðar að því að greina stöðu þeirra, raunfærnimeta þá þekkingu sem þeir hafa öðlast með vinnu og hvetja þá til að ljúka því iðnnámi sem þeir hófu á sínum tíma.
Markhópur - Val í hópinn
Markhópurinn - Bílgreinar - Stærð hópsins Einstaklingar sem ekki luku iðnnámi í bílgreinum (bifvélavirkjun, bifreiðasmíði og bílamálun) en eru starfandi í greinum sem tengjast námi sem þeir hófu. Af hálfu atvinnulífsins var mikil áhersla á að raunfærnimat yrði framkvæmt í öllum bílgreinum og það varð niðurstaða. Það að taka þrjár iðngreinar undir í einu jók umfang verksins mikið. Kostirnir voru samt ótvíræðir, fleiri kennarar fengu að kynnast verkfærinu og eftir verkefnið lágu fyrir gátlistarnar fyrir allar bílgreinar. Lagt var upp með að heildarhópurinn yrði ekki stærri en 18 einstaklingar og lágmarksfjöldi frá hverri iðngrein yrði 5. Þrátt fyrir góðan ásetning stækkaði hópurinn og þátttakendur urðu 23. Öflun þátttakenda - val á þátttakendum Auglýst var eftir þátttakendum í blöðum auk þess að hengja upp auglýsingar á vinnustöðum. Áhersla var lögð á að nýta smæð vinnumarkaðarins og hversu sterk tenging er milli einstakra verkstæða. Það þarf að gefa verkefnum sem þessum tíma til að spyrjast út og einnig þarf fagreinin sem slík að samþykkja verkefnið. Upplýsingagjöf er því stór hluti af undirbúning. Alls skilaði 41 inn umsókn um að vera með. Nokkuð var um umsækjendur sem höfðu mjög litla starfsreynslu að baki sóttu um að komast að. Það tæki sem reyndist okkur vel við val á þátttakendum voru gögn frá lífeyrissjóðum. Þar koma fram upplýsingar um launagreiðanda og er talið í mánuðum. Við skoðun á þeim breyttist sá starfstími sem umsækjendur höfðu skráð sjálfir. Það skal tekið fram að það var í báðar áttir. Þegar valið var úr þeim sem sóttu um var lögð áhersla á að leggja mat á bæði skólagöngu og reynslu úr atvinnulífinu. Það reyndist vel að hafa einstakling sem tengdist iðngreinunum með náms og starfsráðgjafa til að velja úr hópnum. Þannig fékkst þekking úr faginu til að meta vinnustaði sem viðkomandi hafði unnið á. Á endanum voru 23 einstaklingar sem tóku þátt í verkefninu. Það reyndist erfitt að hafna sterkum umsækjendum. Þeir áttu það sameiginlegt að vera með starfsreynslu sem nam að lágmarki 7 árum en skólaganga misjafnlega löng.
5
Stýrihópur - samkomulag um verkaskiptingu
Samstarfsaðilar Borgarholtsskóli IÐAN - fræðslusetur Fræðslumiðstöð atvinnulífsins FIT Félag iðn og tæknigreina Bílgreinasambandið Stýrihópur Fulltrúar allra samstarfsaðila áttu sæti í stýrihóp og var lögð áhersla á að hnýta sem flesta enda áður en verkefnið færi á stað. Í þeim tilgangi var unninn tímarammi auk þess að samningur var gerður milli samstarfsaðila um verkaskiptingu.
Fræðslumiðstöð atvinnulífsins
Undirbúningur Tekur þátt í upplýsingafundi með nemendum um kynningu á aðferð Veitir ráðgjöf um aðferðafræði eftir þörfum allt ferlið Veitir ráðgjöf við gerð gátlista (tékklista) í faggreinum Annast ráðgjöf til kennara vegna raunfærnimats
IÐAN - fræðslusetur
Undirbúningur Annast skráningu, utanum hald og upplýsingagjöf til umsækjenda Sér um skimunarviðtöl og úrvinnslu á umsækjendum Heldur utanum og stýrir námsráðgjöf til hópsins Stýrir vinnu nemenda við útfyllingu á gátlistum og mati á færni þeirra til að fara í raunfærnimat. Stýrir námskeiðum fagsviðum bílgreina fyrir raunfærnimat. Er fulltrúi nemenda í raunfærniviðtölum Tekur þátt í upplýsingafundi með umsækjendum. Semur um gerð tékklista við Fræðslumiðstöð atvinnulífsins.
Borgarholtsskóli
Undirbúningur Annast gerð tékklista með samkomulagi við Iðuna Tekur þátt í upplýsingafundi með nemendum um kynningu á náminu Ber ábyrgð á raunfærnimati faggreina getur annast raunfærnimat eða framvísað því lengra
Mímir - símenntun Er ábyrgðaraðili verksins og hefur heildarsýn yfir verkefnið. Boðar og stýrir fundum verkefnahóps, skrifa fundargerð, annast samningagerð um verkaskiptingu og tímasetningar Annast kynningarefni og auglýsingar Kemur að vali á þátttakendum og svarar fyrir hana Skipuleggur og stýrir upplýsingafundi Kannarnir til þátttakenda og matsaðila Viðtöl við þátttakendur vegna skýrslu Annast skýrslugerð og samantekt til Starfsmenntaráðs
6
Stýrihópur - samkomulag um verkaskiptingu
Félag iðn og tæknigreina og Bílgreinasambandið
Fulltrúa r FIT o g BG S e ig a sæ ti í stýrihó p o g ko m u a ð und irb úning o g stýring u. Þe irra hlutve rk e r a ð kynna ve rke fnið o g tryg g ja up p lýsing a stre ym i inna n sinna sa m ta ka .
Verkferlið í stórum dráttum Undirbúningsfundir og samráð Auglýsingar og kynningarefni Skráning Upplýsingafundur fyrir umsækjendur Val á þátttakendum Undirbúningur og samningar við matsaðila Skimunarviðtöl - Færniskráning Sjálfsmat svörun gátlista
Raunfærnimat Niðurstaða skráð í Innu, Skýrslugerð og skil Kynning
Tími
Mikilvægt er að gefa atvinnugreininni tíma til að ræða og melta raunfærnimat. Án tíma er hætt við að til verði sögur um að raunfærnimat sé afsláttur frá námi. Mikilvægt er að tími sé til að kynna fyrir matsaðilum hugtakið raunfærnimat og hvernig matstækið er notað. Mikilvægt er að gera þátttakendum grein fyrir því að án þeirra framlags og undirbúnings verði árangurinn ekki eins góður. Þeir verði því að gefa sér tíma og hann þurfi þeir að taka frá öðrum daglegum verkum. Mikilvægt er að gefa tíma fyrir náms - og starfsráðgjöf því líklegt er að hún hafi mikil áhrif á hvort einstaklingar halda áfram. Mikilvægt er að matsaðilum verði skapaður góður tími til að framkvæma raunfærnimat. Hætta er á að tímaskortur hafi áhrif á gæði. Mikilvægt er að vanmeta ekki þann tíma sem fer í að halda utan um hópinn. Hópurinn er viðkvæmur og þarf mikið aðhald.
7
Borgarholtsskóli
bílgreinar
Borgarholtsskóli hefur staðið að kennslu bíliðna frá stofnun hans árið 1996. Á þessu tímabili hafa árlega leitað þangað einstaklingar sem ýmist hafa lokið námi í öðrum iðngreinum eða eru mislangt komnir í námi bíliðna en hafa horfið frá námi og vilja reyna að ljúka einhverri bíliðngreinanna. Í aðalnámskrá framhaldsskóla er gert ráð fyrir því að skólameistari geti staðið að mati eða öðru framboði í kennslugreinum skólans til að þeir sem eftir því leita geti útskrifast frá viðkomandi framhaldsskóla. Nokkrir hafa útskrifast frá Borgarholtsskólanum með þessum hætti og hefur hver einstaklingur verið metinn sérstaklega og fengið sína úrlausn. Það var því ánægjulegt þegar Mímir-símenntun tók að sér að koma á heildstæðu formi til að greiða fyrir framkvæmd þessa fyrir ýmsar iðngreinar. Verkefnið sem skilgreint er sem raunfærnimat og fékk nafnið Bætt um betur var fyrst í boði í Borgarholtsskólanum fyrir vélvirkja veturinn 2005 2006. Strax og þetta verkefni var farið vel af stað var farið að huga að samskonar tilboði fyrir bíliðnamenn. Þetta leiddi til þess að s.l. vor var auglýst eftir þeim sem vildu sækja sér menntun til að ljúka framhaldsskóla námi og síðan gangast undir sveinspróf í bifreiðasmíði, bifvélavirkjun og bílamálun. Iðan fræðslusetur sá um að safna saman og skrá mat á stöðu umsækjenda, velja þá sem hefðu möguleika á þátttöku og undirbúning þeirra til að þreyta raunfærnimat. Samtímis þessu vildi svo vel til að verið var að leggja síðustu hönd á gerð námskrár í bíliðngreinum sem síðan var notuð til að leggja grunn að gögnum fyrir sjálfsmat einstaklinga á eigin getu með tilliti til að standast kröfur einstakra námsáfanga í faggreinum. Samkomulag varð með Iðunni og Borgarholtsskóla að raunfærnimat bíliðngreina færi fram haustið 2007. Matið fór fram í nokkrum lotum og stóð það yfir fram til jóla. Ellefu iðnmeistarar komu að matinu þar af níu starfandi kennarar við bíliðnabrautina og þrír utanaðkomandi. Aðstaða í Borgarholtsskóla til að gera þetta verkefni á haustönn var erfið vegna mikils vinnuálags á kennurunum, þeir fáliðaðir og margir nemendur í fagnámi, hins vegar varð ekki aftur snúið og menn fúsir til að takast á við verkefnið. Áður en matið hófst fóru fulltrúar Iðunnar og Mímis yfir verklag og ýmis atriði sem varða þátttakendur og samskipti við þá. Skipulag var þannig að teknir voru nokkrir samfelldir dagar og einnig hlutar úr dögum þar sem þátttakendur komu saman og gengu til matsins í húsakynnum bíliðnabrautar skólans. Matsmenn voru yfirleitt tveir saman þegar þeir hittu matsþega og oftast var einnig námsráðgjafi frá Iðunni viðstaddur. Veigamesti þáttur matsins var samtal þar sem matsþegi gerði grein fyrir þekkingu sinni á viðfangsefninu. Einnig urðu matsþegar að sýna getu sína í verkþáttum þar sem þurfa þótti. Almennt voru matsmenn ánægðir með matsformið og framkvæmdina. Hins vegar var á stundum mikið álag vegna takmarkaðs tíma og fjölda matsþega. Staðan af afloknum fyrsta áfanga er þannig að skipuleggja þarf námsframboð fyrir þátttakendur til að ljúka þeirri ferð sem lagt var í. Borgarholtsskóli mun nú hefja undirbúning náms utan hefðbundins dagskólanáms til að mæta þessari þörf. Raunfærnimat sem ein leið fyrir einstaklinga til að sanna hæfni sína í starfsgrein sem þeir hafa stundað og sækja sér starfsréttindi er mikilvægur möguleiki. Reynslan sem fengist hefur í Borgarholtsskóla er staðfesting á því að raunfærnimat í bíliðnum er framtak sem þarf að þróa frekar og koma í fast form. Ingibergur Elíasson kennslustjóri bílgreina Borgarholtsskóla
8
Spurningar til þátttakenda - Svör þátttakenda
Í lok verkefnisins var sendur út spurningalisti til þátttakenda og svöruðu 13 af 23. Áhugavert er hversu margir af þátttakendum telja að mjög miklar líkur séu á því að þeir ljúki námi. Einnig er áhugavert hversu margir þeirra undirbjuggu sig ekki fyrir raunfærnimatið. Stóð verkefnið undir þeim væntingum sem þú hafðir gert þér áður en lagt var af stað? Já Nei 12 1
Gáfu gátlistarnir (sjálfsmatið) rétta mynd af styrkleika þínum þegar til matsins sjálfs kom? Já Nei Nei vanmat ofmat 11 1 1
Undirbjóstu þig sérstaklega undir raunfærnimatið ? Já Nei 8 5
Ef svarið er já, hvernig? Námskeið Lestur námsefni Verkefni í vinnu Annað viðgerðabækur Veraldarvefur 3 8 2 0
Hvernig metur þú líkurnar á því að þú ljúkir námi að loknu verkefninu 0 til 25% 25 til 50% 50 til 75% 75 til 100% 0 0 2 11
Hverjar telur þú helstu hindranir fyrir því að ljúka náminu? Tímaskortur Aldur á ekki samleið með skólakerfinu 7 4 5 0 1 1 0
Framboð á leið sem hentar mér Peningar / kostnaður Búseta Les- og eða skrifblinda Annað
9
Umsögn þátttakenda
Hvernig var upplýsingastreymi til þín meðan á verkefninu stóð ? Mjög gott Gott Sæmilegt Slæmt 7 5 0 1
Framkvæmd raunfærnimatsins var: Mjög góð Góð Sæmileg Slæm 6 6 1 0
Hvernig fannst þér staðið að náms- og starfsráðgjöfinni til þín í ferlinu? Mjög vel Vel Sæmilega Illa 7 3 3 0
Hve mikil þörf er á náms- og starfsráðgjöf í raunfærnimatsferlinu? Mjög mikil Mikil Miðlungs Lítil Engin 8 3 0 1 0
Eftirfarnandi ábendingar komu fram frá þátttakendum Mjög gott að fá góða persónulega ráðgjöf varðandi námsleiðir og hvernig sé best að ljúka námi, með tilliti til námshraða og getu. Mismunur á mati matsaðila innan hópsins var umræða um þetta. Gera undirbúningsnámskeið aðgengilegra meira verklegt, minna um bækur. Bjóst við að það yrði metið meira á vinnustað. Svolítið vanhugsað og óskipulagt. Betri upplýsingar um áfangaskammstafanir og númer innihald. Sýnishorn af mati auðveldar persónulegan undirbúning.
10
Umsögn þeirra sem komu að mati - Matsaðila
Skoðanir matsaðila á raunfærnimati og verkefninu voru mun fjölbreyttari en þátttakenda. Niðurstaða matsaðila um hvort raunfærnimat sé góð leið til að meta færni var þó nokkuð afgerandi. Hún væri fær og einn matsaðili komst ágætlega að orði þegar hann skrifaði, ég sé ekki betri leið. Nokkur gagnrýni kom fram á sjálfsmatslista og mikilvægt að skoða hvar er hægt að gera betur þar. Einnig voru skoðanir skiptar um hvernig gekk að finna tíma til verkefnisins skólastarfi.
Gaf útfylling gátlista (sjálfsmatslistar) rétta mynd af styrkleika þátttakenda? Í undir 25% tilfella í milli 25% og 50% tilfella Í milli 50% og 75% tilfella Í yfir 75% tilfella 1 3 4 0
Voru gátlististar (sjálfsmatslistar) vel upp byggðir að þínu áliti? Mjög góðir Góðir Sæmilegir Slæmir 1 3 4 0
Hvernig gekk að finna tíma til að framkvæma raunfærnimat með öðru skólastarfi ? Mjög vel Vel Sæmilega Illa 1 4 1 2
Þegar kom að matinu sjálfu, hvernig gekk framkvæmd matsins? Mjög vel Vel Sæmilega Illa 4 2 2 0
Komu upp vafamál um getu þátttakenda eða var það flestum tilvikum auðvelt að greina getu þátttakenda? Í flestum tilvikum auðvelt að greina getu Í fleiri tilfellum en færri var auðvelt að greina getu Í fleiri tilfellum en færri var erfitt að greina getu Í flestum tilvikum erfitt að greina getu Í 11 3 4 1 0
Umsögn þeirra sem komu að mati - Matsaðila
Hvernig var upplýsingastreymi til þín meðan á verkefninu stóð ? Mjög gott Gott Sæmilegt Slæmt 2 3 3 0
Telur þú raunfærnimat góða leið til að greina getu þeirra sem hafa aflað sér þekkingar á vinnumarkaði? Mjög góða Góða Sæmilega Slæma 1 5 1 1
Eftirfarnandi ábendingar komu fram frá matsaðilum Gera nýja gátlista Endurskoða gátlista Í mörgum tilvikum var um ofmat þátttakenda að ræða Þátttakendur mátu getu sína oft lakari en hún var þegar á hólminn var komið Sé ekki betri leið
12
IÐAN-fræðslusetur Náms og starfsráðgjöf
Þegar einstaklingur stígur fyrsta skrefið í raunfærnimatsferlinu hefst samstarf hans og námsog starfsráðgjafa. Starfsfólk hjá IÐUNI fræðslusetri hefur sett sér fagleg vinnubrögð þar sem samvinna náms- og starfsráðgjafa og þátttakenda er í fyrirrúmi. Í verkefnum eins og raunfærnimati þarf að sýna þátttakendum sanngirni, velvilja og stuðning, þar sem þeir eru að huga að námi eftir langa fjarveru úr skóla og/eða brotna skólagöngu. Fyrstu kynni þátttakenda, í BUB bílgreinum, og náms- og starfsráðgjafa var skimunarviðtal. Þar var farið yfir náms- og starfsferil, áhugasvið og fyrri skólagöngu þátttakenda. Staða þátttakenda var einnig kortlögð og leitað námstilboða sem gætu hentað hverjum og einum til að ljúka námi sínu. Ef einhverjar hindranir höfðu verið á vegi þátttakenda á fyrri skólagöngu voru þær skoðaðar sem og þær hindranir sem geta orðið á vegi hans á frekari skólagöngu eftir langa fjarveru. Þær geta til dæmis falist í námsörðugleikum og jafnframt þarf einstaklingur oft á tíðum að samræma atvinnu, nám og fjölskyldulíf. Þannig var jarðvegurinn undirbúinn fyrir setu á skólabekk. Töluverðrar vinnu var krafist af þátttakendum þegar þeir útbjuggu færnimöppur sínar en náms- og starfsráðgjafi leiðbeindi þeim og studdi. Þar sem hluti færnimöppunnar er unninn í tölvum þurfti að taka tillit til tölvufærni hópsins. Hafa ber í huga að tölvur geta verið fráhrindandi og því skipti viðvera náms- og starfsráðgjafa miklu máli á þessu stigi. Það er mælt með því að þátttakendur undirbúi sig fyrir greiningarviðtal með fagaðila en allur gangur er á þeim undirbúningi. Náms- og starfsráðgjafi hvatti þátttakendur til að rifja upp með ýmsum hætti s.s. afla sér upplýsinga í náms- og handbókum, fara á námskeið og vera meðvitaðir um starfsemina á vinnustað sínum. Þar sem þátttakendur hafa ekki farið áður í greiningarviðtal er það þeim framandi og getur það því valdið kvíða, streitu og heilmiklu álagi. Náms- og starfsráðgjafi talaði því við hvern og einn þátttakanda til að kanna líðan hans og veita honum þann stuðning sem þurfti og sat inni í greiningarviðtali hjá þátttakendum. Að loknu greiningarviðtali liggur fyrir hvort einstaklingur uppfyllir þau skilyrði sem sett eru til viðmiðunar í áfanganum. Mikillar eftirfylgni var krafist af náms- og starfsráðgjafa að loknu greiningarviðtali þar sem miðla þurfti niðurstöðum til þátttakenda, styðja við bakið á þátttakendum sem upplifðu stöðu sína neikvætt og hvetja þá til að láta ekki deigan síga. Allir þátttakendur vildu leiðbeiningar um næstu skref og þá var skoðað hvaða nám, námskeið, aðstoð vegna námsörðugleika væri í boði, aftur farið yfir hindranir, rætt um námstækni s.s. tímaskipulag, styrkleika og veikleika í námi og hvar væri hægt að leita sér aðstoðar. Í ljós kom að það getur skipt sköpum að í kjölfar raunfærnimats sé boðið upp á fjölbreyttar námsleiðir og að þátttakendur upplifi áfram hvatningu og stuðning til að ljúka námi. Eftir reynslu þessa verkefnis tel ég að raunfærnimat sé tilvalið fyrir einstaklinga sem eru tilbúnir að leggja á sig vinnu, hafa verið duglegir að afla sér vitneskju og færni á sínu sviði og hafa það að markmiði, að ljúka námi sínu. Raunfærnimat getur gefið einstaklingum von, trú, hvatningu og tækifæri til að efla sjálfa sig og stöðu sína á vinnumarkaðnum með því að ljúka námi á eigin forsendum. Þar sem viljinn er til staðar getur umhverfið og hvatningin skipt sköpum því einstaklingur sem tekur þátt í ferli sem þessu getur gjörbreytt stöðu sinni á vinnumarkaðnum.
Iðunn Kjartansdóttir Náms-og starfsráðgjafi
13
Bifreiðasmiðir - Faggreinar
BS1 BS2 GRT 103 HSU 102 LSU 102 PLV 102 RAF 102 BRÉ122 BRT102 BRX201 BSA122 BSX 101 BTG122 BTS122 BVX101 BVX201 BBX101 BIH122 BPL102 BRÉ223 BSA222 BSK121 BTS223 BAX101 BRÉ322 BRÉ422 BRX601 BSK222 BSK321 BTS323 BTV122 BLK123 BPL221 BPL321 BRÉ523 BSK422 BSX211 BSX311 BÝX102 Metnar
BS3
BS4
BS5
BS6
Áföngum lokið í skóla fyrir BUB
Áföngum lokið með raunfærnimati
Áfangar þar sem þátttakendur stóðust ekki raunfærnimat
41
146
33
Alls luku 6 þátttakendur 271 einingu með raunfærnimati í bifreiðasmíði. Það eru rúmlega 45 einingar að meðaltali á hvern þátttakenda. Hér er aðeins um að ræða faggreinar en ekki almennar greinar. Fjallað er stuttlega um þær aftar í skýrslunni og mikilvægi þess að bjóða upp á raunfærnimat í þeim. Appelsínulitu kassarnir (fóru í mat en stóðust ekki) eru jú nokkrir en gæta verður þess að gera ekki meiri kröfur til þeirra sem fara í raunfærnimat heldur en þeirra sem fara venjulegu leiðina.
40 55
29
40
61 46
14
Bílamálun - Faggreinar
BM1 GRT 103 HSU 102 LSU 102 PLV 102 RAF 102 BEX131 BLK132 BLX132 BPL101 BTX132 BVT134 BVX101 BVX201 BEX232 BLK232 BLX231 BPL232 BTH132 BTX231 BVT233 BYB131
BM2
BM3
BM4
Áföngum lokið í skóla fyrir BUB
Áföngum lokið með raunfærnimati
Áfangar þar sem þátttakendur stóðust ekki raunfærnimat
31
43
39
Alls luku 4 þátttakendur 84 einingu með raunfærnimati í bílamálum. Það eru rúmlega 21 einingar að meðaltali á hvern þátttakanda. Hér er aðeins um að ræða faggreinar en ekki almennar greinar. Fjallað er stuttlega um þær aftar í skýrslunni og mikilvægi þess að bjóða upp á raunfærnimat í þeim. Appelsínulitu kassarnir (fóru í mat en stóðust ekki) eru fleiri hér heldur en hjá bifreiðasmiðunum. Þarna má einnig sjá dæmi um þátttakanda (M2) sem líklega hefur ofmetið getu sína og fellur í 15 námsgreinum af þeim 22 sem hann fer í raunfærnimat í.
BEX331 BLK332 BMU101 BPL331 BTH233 BTJ101 BTX332 BVT333 Metnar einingar
24
15
25
20
15
Bifvélavirkjar - Faglegar greinar
BV1
BV2
BV3
BV4
BV5
BV6
BV7 BV8
BV9 BV10 BV11 BV12 BV13
GRT 103 HSU 102 LSU 102 PLV 102 RAF 102 BAX 101 BAX 211 BBX101 BEX 111 BHX101 BHX211 BRT102 BRX201 BSX101 BVT102 BVX101 BVX201 BAX311 BAX411 BBX211 BBX311 BHX311 BHX411 BHX511 BRA111 BRX312 BSX211 BVX301 BYX111 BYX211 BAX711 BAX612 BAX511 BBX411 BHX611 BHX711 BRA212 BRX 412 BRX601 BRX511 BSX 311
16
Bifvélavirkjar - faglegar greinar
BV1
BV2
BV3
BV4
BV5
BV6
BV7
BV8
BV9 BV10 BV11 BV12 BV13
BBX512 BHX811 BHX911 BPL102 BRA311 BRX712 BRX811 BSX411 BYX311 BÝX102 BSX511 Metnar ein-
10 27 15 39 29 28 20 32 8 25 44 13 26
Áföngum Áföngum lokið í skóla lokið með fyrir BUB raunfærnimati
Áfangar þar sem þátttakendur stóðust ekki raunfærnimat
162
280
205
Alls luku 13 þátttakendur 316 einingu með raunfærnimati í bifvélavirkjun. Það gera rúmlega 24,3 einingar að meðaltali á hvern þátttakanda. Appelsínulitu kassarnir (stóðust ekki raunfærnimat) eru nokkuð margir eins og hjá bílamálurum og virðist í sumum tilvikum einstaklingar hafa ofmetið getu sína. Oft er það þó þannig að lotur eru tengdar og fall í einni kemur í veg fyrir að þú getir lokið raunfærnimati í tengdri lotu.
17
Almennar greinar
BUB-bílgreinar bauð aðeins upp á raunfærnimat í faggreinum. Eins og sjá má á töflunni hér að neðan sem nær yfir stöðu þeirra sem tóku þátt í BUB - bílamálun og BUB - bifreiðasmíði er staða þeirra gagnvart almennum greinum mjög slæm. Líklegt er að þetta verði ein af stærri hindrunum fyrir þessa aðila að ljúka námi.
Nemandi
Lokið í skóla
Ólokið
51
8 9
129
10
1
2
3
4
5
6
7
DAN102 DAN202 EÐL102 ENS102 ENS202 ENS212 ÍSL102 ÍSL202 REK102 SKY101 STÆ102 STÆ202 LKN103 ÍÞR101 ÍÞR111 ÍÞR201 ÍÞR211 ÍÞR301
Full þörf er á að bjóða upp á raunfærnimat í almennum greinum. Sú stöðumatsleið sem boðið er upp á í dag hjá Menntaskólanum í Hamrahlíð er sniðin að þeim sem hafa sterka stöðu gagnvart almennum greinum. Það á ekki við BUB hópinn. Æskilegt er að bjóða fullorðnum einstaklingum sem eiga erfitt með almennar greinar upp á aðra nálgun en hefðbundið nám og próf. Þar yrðu í fyrirrúmi óhefðbundnar kennsluaðferðir og horft meira til þess að nýta efni sem tengist daglegu lífi, jafnt í vinnu og einkalífi. Mikilvægt er að skólakerfið marki sér heildstæða stefnu gagnvart því hvernig á að meta fullorðinn einstakling sem ekki hefur lokið greinum eins og lífsleikni og íþróttum. Jafnvel þó niðurstaðan sé að ekki sé þörf að sækja þessa áfanga kemur gjarnan upp spurningin; hvað á að koma í staðinn? Einfaldasta og rökréttasta svarið við þessari spurningu einfalt, ekkert.
Ég hef lítinn sem engan áhuga á því að setjast á skólabekk með unglingum. Að vísu er boðið upp á almennar greinar í kvöldskóla en þar er oftar en ekki farið hraðar yfir en í dagskóla. Hraðleið er ekki eitthvað sem ég þarf á að halda, hægleið væri líklega betri leið fyrir mig.
Haft eftir þátttakanda í BUB - vélvirkjun
18
Lokaorð
BUB bílgreinar var flókið verkefni. Skýr krafa kom frá atvinnulífinu að allar bílgreinarnar væru undir í einu. Það fjölgaði til muna matsáföngum, auk þess sem áfangar í bílgreinum eru smáir sem gefa fáar einingar. Alls voru áfangar þar sem boðið var upp á mat yfir 100 talsins. Alls voru metnar 671 einingar sem jafngildir 29.1 einingu á hvern þátttakenda. Góður árangur en einnig var töluvert um að þátttakendur skráðu sig í mat en stóðust það ekki. Svör þátttakenda benda til þess að þeir séu ánægðir með niðurstöðuna. Tvennt stendur þar upp úr: Þeir telja miklar líkur á að þeir haldi áfram og ljúki námi. Þeir meta að náms og starfsráðgjöf sé mjög mikilvægur þáttur í ferlinu. Meirihluti matsaðila telur að raunfærnimat sé góð leið til að meta þekkingu. Nokkuð skiptar skoðanir voru þó meðal matsaðila á einstökum þáttum og komu fram ábendingar varðandi gátlista (sjálfsmatslista) og skorti á tíma til að vinna verkið með öðru skólastarfi. Eðlilegt er að vantrú sé á nýjum verkfærum. Formleg skólaganga, próf og prófskírteini hafa verið í fyrirrúmi sem matstæki áratugum saman. BUB er ekki síst hugsað til að kynna raunfærnimat og koma af stað umræðu um þessa matsaðferð. Það markmið náðist. Eins og sagði í upphafi þá var BUB-bílgreinar flókið verkefni. Starfsfólki Borgarholtsskóla, IÐUNAR fræðsluseturs, Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins, Félagi iðn-og tæknigreina og Bílgreinasambandinu er þakkað samstarfið og vonandi nýtist þessi vinna til halda áfram á þessari braut. Haukur Harðarson - Mímir-símenntun
BUB - bílgreinar - BUB - Vélvirkjar
Hvað var gert með öðrum hætti Námskeið - Haldið var námskeið fyrir þátttakendur. Þátttaka hefði mátt vera betri en þó tókst vel til. Matsaðili utan skóla - BHS tók inn matsaðila úr atvinnulífinu - gekk vel. Margar iðngreinar undir í einu - fær leið en kallar á mikla skipulagningu. Verkefnaskipting - Verkefnaskipting framkvæmdaaðila sett í samning. Gengið frá hvernig skráningu inn í INNU yrði háttað áður en raunfærnimat hófst. Gengið frá því hvernig farið yrði með greinar eins og lífsleikni og leikfimi áður en raunfærnimat hófst.
Með styrk Starfsmenntaráðs var kleift að vinna þetta verkefni.
19
20
